Lễ hội Đình Trà Cổ nét đặc sắc văn hóa Việt nơi địa đầu Tổ Quốc

Lễ rước kiệu nghênh thần trên biển - nét độc đáo trong lễ hội đình Trà Cổ

Đình Trà Cổ và Lễ hội đình Trà Cổ có bề dày lịch sử về văn hóa và kiến trúc độc đáo. Đình được xây dựng từ thời Hậu Lê, tọa lạc tại khu Nam Thọ, phường Trà Cổ, TP Móng Cái. Đình Trà Cổ thờ 6 vị tiên công người Đồ Sơn (Hải Phòng) và thờ Quận He Nguyễn Hữu Cầu - một lãnh tụ nông dân khởi nghĩa thời Lê - Trịnh cũng quê ở Đồ Sơn. Tương truyền, vào đầu thế kỷ XVI, có 12 hộ dân chài từ Đồ Sơn đi đánh cá bị giông tố mà dạt đến đất này. Cơn bạo nạn đi qua, 6 gia đình không chịu được khó khăn nơi đây nên đã quay về, còn 6 gia đình ở lại lập nghiệp. Tên gọi Trà Cổ được giải thích là tên ghép của hai làng Trà Phương và Cổ Trai (nay thuộc huyện Kiến Thụy, Hải Phòng) là đất phát tích của nhà Mạc vào đầu thế kỷ XVI. Người Trà Cổ có câu “Người Trà Cổ tổ Đồ Sơn” lưu truyền qua các thế hệ chính là răn dạy con cháu nhớ đến gốc gác tổ tiên của mình.

Lễ hội đình Trà Cổ được tổ chức hàng năm vào ngày 30-5 và 1-6 âm lịch. Theo các cụ già trong làng kể lại, trước kia lễ hội diễn ra với rất nhiều hoạt động và nghi thức. Trước khi mở hội, vào ngày 25-5 âm lịch, làng lại cắt cử các bô lão, trai tráng đại diện đi trên một đoàn thuyền rước bài vị tiên công từ Trà Cổ về quê tổ Đồ Sơn, sau đó quay về Trà Cổ. Nghi lễ này tượng trưng cho con đường ra lập nghiệp ở Trà Cổ của tiền nhân xưa. Ngày nay, nghi lễ trên đã lược bỏ do việc tổ chức đi lại vừa tốn kém, vừa vất vả, sóng gió nguy hiểm. Tuy nhiên, tục thi “Ông Voi” - nghi lễ chính của lễ hội thì vẫn duy trì thường niên. Đây là nét độc đáo và đặc sắc mang đậm nét văn hóa Việt nơi địa đầu Tổ Quốc.

Tục thi " Ông Voi" - nghi lễ chính của Lễ hội đình Trà Cổ

Đã thành thông lệ truyền thống, lễ hội đình Trà Cổ được tổ chức theo 2 phần gồm phần lễ và phần hội. Phần lễ bao gồm các lễ mục dục, lễ rước cây đèn thần và thi Ông Voi. Đến ngày 1/6 là thực hiện các nghi lễ: lễ thỉnh sinh, lễ rước kiệu ngênh thần. Phần hội gồm các chương trình văn nghệ hát nhà tơ và tổ chức một số trò chơi như cướp cờ, kéo co, đi cà kheo.....

Gia đình 12 ông cai đám tại Lễ hội đình Trà Cổ năm 2020

Theo lệ xưa được duy trì đến nay, trước khi vào lễ hội, làng Trà Cổ lại họp chọn ra 12 người, gọi là cai đám, để chuẩn bị cho lễ hội năm sau. Cai đám phải là những người trung tuổi, khoẻ mạnh, biết làm ăn, có đạo đức và lối sống lành mạnh, gia đình thuận hoà, không vướng tang ma. Những người được làng chọn cũng rất vinh dự và tự hào, vì theo quan niệm của người xưa, gia đình nào làm tốt công việc cai đám thì sẽ được lộc, mạnh khoẻ, ăn nên làm ra… Từ đầu năm, mỗi cai đám sẽ nuôi một con lợn. Sau khi mua về nhà, chú lợn này không gọi là lợn nữa mà được gọi là “Ông Voi”, được coi như linh vật của thần. “Ông Voi” được chăm sóc chu đáo, ăn ngon, ngủ có mắc màn để tránh ruồi muỗi.

Chiều ngày 30-5 âm lịch, sau lễ tế gia tiên, các cai đám sẽ dùng cũi sơn đỏ có mái che nắng rước “Ông Voi” đã được tắm rửa sạch sẽ ra xếp thành hai hàng trước sân đình để chầu thần. Sau lễ tế cáo yết thần, Ban tổ chức lễ hội sẽ dùng thước đo từ đầu đến đuôi, đo vòng cổ từng “ông”. “Ông” nào thân dài nhất, vòng cổ to nhất, đẹp nhất sẽ giành giải nhất. Ngay sau phần chấm giải, các “Ông Voi” trở lại là những chú lợn bình thường, gia đình cai đám có thể bán luôn cho thương lái ngay tại cổng đình hoặc đưa về nhà giết thịt khao họ hàng. Riêng “Ông Voi” đạt giải nhất thì được giữ lại để mổ tế thần. Trong mâm lễ, ngoài thủ lợn, không thể thiếu túm lông đuôi của “Ông Voi” này. Lễ trao thưởng cho cai đám có “Ông Voi” giải nhất sẽ được tổ chức vào sáng ngày chính hội hôm sau. Trong suốt những ngày hội đình, các cai đám sẽ phải túc trực ở đình, cùng ban tổ chức lo các việc cúng lễ, đèn nhang cho đến khi xong hội mới thôi. Họ được dân làng kính trọng gọi là “ông đám”.

Sản vật của biển được bày mâm lễ vật tại lễ hội đình Trà Cổ

Sáng 1-6 âm lịch chính hội, làng tổ chức đám rước thần. 12 cai đám mới được bầu cho lễ hội năm sau đảm nhiệm phần khiêng kiệu và cầm lọng đi hai bên. Đi đầu đám rước sẽ là phường bát âm, đội kèn đồng của xứ đạo Tràng Vĩ. Đám rước đi từ đình ra miếu Đôi, làm lễ cáo yết thành hoàng rồi quay trở lại đình. Dọc hai bên đường đám rước đi qua, các gia đình bày các mâm quả, sản vật biển như tôm, cua v.v.. thắp hương thành kính để tỏ lòng biết ơn trời đất, thần linh và tổ tiên năm qua đã phù hộ cho mạnh khoẻ, cuộc sống ấm no, đi khơi đánh bắt được nhiều tôm cá. Các nghi lễ tế thần được tiếp diễn trong các ngày hội còn lại.

Đình Trà Cổ và lễ hội đình Trà Cổ với những giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc nghệ thuật độc đáo từ lâu đã trở thành “ Cột mốc văn hóa” nơi địa đầu Đông Bắc của Tổ Quốc./.

Ảnh trong bài sử dụng ảnh tư liệu và cộng tác viên cung cấp.


Tin cùng chuyên mục

Phường Trà Cổ: Ra quân chỉnh trang vệ sinh môi trường

Phường Trà Cổ: Ra quân chỉnh trang vệ sinh môi ...

Nhân dịp kỷ niệm 76 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam 2/9/1945 - 2/9/2021, Khối dân vận phường Trà Cổ phối hợp cùng đồn biên phòng Trà Cổ và Công ty TNHH liên doanh ...

15/37 thí sinh được lựa chọn tham dự  vòng chung kết cuộc thi sáng tác clip giới thiệu về du lịch Móng Cái

15/37 thí sinh được lựa chọn tham dự vòng chung ...

Ngày 29/8, Thành phố Móng Cái tổ chức vòng sơ khảo cuộc thi sáng tác clip, ảnh giới thiệu về du lịch thành phố. Đồng chí Nguyễn Thu Hương, Phó Chủ tịch UBND TP Móng Cái dự, phát biểu khai ...

Khai giảng lớp nghiệp vụ nhà hàng, khách sạn

Khai giảng lớp nghiệp vụ nhà hàng, khách sạn

Ngày 26/8 tại Móng Cái, Trường Đại học Hạ Long phối hợp với Phòng Văn hóa Thông tin TP Móng Cái tổ chức khai giảng lớp nghiệp vụ nhà hàng, khách sạn năm 2021. Đến dự lễ khai giảng có bà ...

Móng Cái - Miền đất của những di tích văn hóa tâm linh

Móng Cái - Miền đất của những di tích văn hóa tâm ...

Hệ thống đền, đình, chùa đã tạo nên những nét văn hóa đặc sắc của thành phố nơi địa đầu Tổ quốc và trở thành những điểm đến hấp dẫn du khách. Có dịp đến Móng Cái, du khách đừng bỏ qua cơ ...

Khai hội Đình Trà Cổ năm 2021

Khai hội Đình Trà Cổ năm 2021

Sáng 10/7 (tức 1/6 âm lịch) Thành phố Móng Cái tổ chức Khai hội Lễ hội Đình Trà Cổ năm 2021. Được tổ chức vào thởi điểm dịch bệnh Covid 19 đã phần nào được kiểm soát, Thành phố đã có nhiều ...

Tổ chức Cuộc thi “Sáng tác clip, ảnh giới thiệu tuyến, điểm du lịch trên địa bàn thành phố Móng Cái” năm 2021

Tổ chức Cuộc thi “Sáng tác clip, ảnh giới thiệu ...

TP Móng Cái tổ chức Cuộc thi “Sáng tác clip, ảnh giới thiệu tuyến, điểm du lịch trên địa bàn thành phố Móng Cái” năm 2021 với chủ đề: “Tự hào Thành phố biên cương: nhằm tôn vinh nét đẹp văn ...

Móng Cái: Bảo đảm an toàn cho du khách

Móng Cái: Bảo đảm an toàn cho du khách

Trước diễn biến phức tạp của dịch Covid-19, TP Móng Cái đã đẩy mạnh công tác kiểm tra, kiểm soát phòng, chống dịch đối với các cơ sở kinh doanh dịch vụ, khách sạn, góp phần giữ vững địa bàn ...

6 tháng đầu năm 2021 thu ngân sách nhà nước về dịch vụ du lịch đạt 25,9 tỷ đồng, tăng 8% so với cùng kỳ.

6 tháng đầu năm 2021 thu ngân sách nhà nước về ...

6 tháng đầu năm 2021, tổng khách du lịch đến Móng Cái đạt 55.471 lượt người, thu nộp ngân sách nhà nước về dịch vụ, du lịch đạt 25,9 tỷ đồng, tăng 8% so với cùng kỳ. Đây là sự nỗ lực rất ...

Từ ngày 9/7 đến ngày 12/7/2021 sẽ diễn ra Lễ hội đình Trà Cổ

Từ ngày 9/7 đến ngày 12/7/2021 sẽ diễn ra Lễ hội ...

Lễ hội đình Trà Cổ là một trong những lễ hội đặc sắc, mang đậm dấu ấn văn hóa nơi địa đầu Đông Bắc của Tổ Quốc đã được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch ...

Lễ hội đình Bình Ngọc: Gìn giữ cho muôn đời sau

Lễ hội đình Bình Ngọc: Gìn giữ cho muôn đời sau

Đình Bình Ngọc đã được UBND tỉnh Quảng Ninh ban hành Quyết định số 2469/QĐ-UBND ngày 20/7/2020 xếp hạng di tích cấp Tỉnh đối với Di tích Lịch sử Đình Bình Ngọc.